Di sebalik kelembutan “squishy”

SEKALI picit, mainan squishy berubah bentuk dan dalam beberapa saat ia kembali mengembang seperti asal. Mainan lembut yang hadir dalam pelbagai bentuk comel seperti roti, buah-buahan dan haiwan ini semakin menjadi kegemaran kanak-kanak.

Malah, ada yang gemar mengumpul kerana teksturnya yang kenyal dan menyeronokkan apabila disentuh. Namun, di sebalik warna yang menarik dan kelembutannya, pernahkah ibu bapa terfikir apakah sebenarnya bahan yang digunakan untuk menghasilkan squishy ? Lebih penting, adakah semua mainan ini selamat untuk anak-anak?

Jurang kesedaran sering berlaku apabila aspek visual dan sensori yang menarik perhatian menutup kewujudan risiko kimia yang tersembunyi. Persepsi visual, warna keceriaan dan rupa bentuk yang comel tidak boleh dijadikan jaminan keselamatan, kerana bahan kimia berbahaya tidak sentiasa dapat dikesan melalui mata kasar semata-mata.

Memahami daya tarikan fizikal ini memerlukan ibu bapa menilai dengan lebih mendalam komposisi bahan mentah serta proses pembuatan yang menjadi asas kepada penghasilan mainan fleksibel ini.

Komposisi bahan dan laluan pendedahan bahan kimia

Kebanyakan squishy dihasilkan daripada bahan asas seperti busa lembut, silikon atau plastik khas yang membolehkan produk tersebut berubah bentuk apabila ditekan. Dalam proses pembuatannya, pelbagai bahan tambahan digunakan untuk menghasilkan warna yang menarik, kelembutan dan ketahanan yang diinginkan. Walaupun bahan-bahan ini digunakan secara meluas dalam pelbagai produk harian, sesetengah bahan kimia boleh tertinggal dalam mainan atau terbebas semasa penggunaannya.

Pendedahan kepada bahan kimia dalam mainan squishy boleh berlaku menerusi tiga laluan utama:

1. Penyedutan: Bahan kimia tertentu meruap ke udara lalu dihidu oleh kanak-kanak semasa bermain.
2. Laluan Oral: Kanak-kanak menggigit, menghisap, atau memasukkan mainan squishy ke dalam mulut.
3. Kebocoran Fizikal: Mainan yang koyak atau bocor menyebabkan gel, cecair atau bahan pengisi di dalamnya terkeluar dan bersentuhan dengan pengguna.

Keadaan ini memerlukan perhatian khusus daripada ibu bapa kerana kanak-kanak kecil mempunyai tingkah laku semula jadi yang cenderung meneroka sesuatu objek menggunakan mulut, sekali gus meningkatkan risiko pendedahan bahan kimia.

Tingkah laku penerokaan fizikal dan laluan pendedahan ini bukan sekadar teori pencemaran, malah disokong oleh pelbagai ujian keselamatan dan amaran rasmi di peringkat antarabangsa.

Amaran keselamatan antarabangsa dan penemuan kajian tempatan

Kebimbangan mengenai risiko kimia ini bukannya sekadar andaian. Pada 15 September 2026, pihak berkuasa keselamatan produk United Kingdom melaporkan beberapa mainan squishy tiruan, termasuk yang berbentuk roti kukus dan gula-gula beruang, mempunyai risiko kimia yang tinggi.

Ujian ke atas produk tertentu mengesan bahan kimia meruap seperti xilena dan stirena yang boleh memberikan kesan kepada kesihatan apabila dihidu pada kepekatan tertentu. Walau bagaimanapun, kehadiran sesuatu bahan kimia tidak semestinya bermakna setiap mainan squishy berbahaya.

Risiko sebenar bergantung pada jumlah bahan yang terbebas, cara pendedahan berlaku dan tempoh pendedahan. Oleh itu, penilaian keselamatan tidak boleh dibuat berdasarkan rupa atau bau mainan semata-mata.

Selain bahan yang boleh meruap, bahan pelembut plastik yang dikenali sebagai ftalat (phthalates) turut mendapat perhatian serius. Sesetengah jenis ftalat boleh berpindah keluar daripada plastik dan berpotensi memasuki tubuh apabila mainan dimasukkan ke dalam mulut. Pendedahan kepada jenis ftalat tertentu pada tahap yang membimbangkan dikaitkan dengan kesan negatif terhadap perkembangan kanak-kanak serta gangguan kepada sistem hormon.

Di Malaysia, bukti kajian tempatan oleh Praveena dan rakan-rakan yang diterbitkan dalam Journal of Steroid Biochemistry and Molecular Biology pada tahun 2021 mendapati kesemua 30 sampel mainan plastik murah yang dibeli di sekitar Kuala Lumpur mengandungi bahan pelembut plastik pada paras melebihi had Kesatuan Eropah yang digunakan dalam kajian tersebut.

Penilaian kajian turut menunjukkan bahawa sebahagian sampel berpotensi menimbulkan risiko terhadap perkembangan kanak-kanak. Walaupun kajian ini tidak melibatkan squishy secara khusus, penemuannya menunjukkan kepentingan pemantauan bahan kimia secara berterusan dalam mainan yang dijual di pasaran tempatan.

Memandangkan risiko kimia tidak boleh dinilai dengan mata kasar sahaja, ibu bapa perlu mengambil langkah berjaga-jaga yang lebih praktikal semasa memilih dan memantau penggunaan mainan ini.

Panduan praktikal dan langkah pengurangan risiko bagi ibu bapa

Bagi mengurangkan risiko pendedahan bahan kimia, ibu bapa perlu lebih teliti sebelum membeli dan memantau penggunaan mainan squishy berasaskan panduan keselamatan yang terbukti.

Semasa membuat semakan pembelian, pilih produk daripada penjual yang boleh dikenal pasti serta mempunyai maklumat pengilang atau pengimport yang jelas, label kesesuaian umur dan tanda pematuhan Malaysian Conformity (MC).

Penandaan MC ini penting kerana ia memberi jaminan bahawa produk tersebut telah melalui ujian pematuhan piawaian keselamatan yang ketat, termasuk kawalan terhadap kadar bahan kimia berbahaya dan logam berat. Sebaliknya, elakkan membeli produk yang tidak mempunyai maklumat asas atau dijual tanpa pembungkusan dan pelabelan yang jelas.

Semasa anak-anak bermain, pengawasan berterusan amat penting bagi memastikan mereka tidak menggigit, menghisap, atau memasukkan mainan ke dalam mulut. Ibu bapa perlu peka terhadap tanda-tanda fizikal amaran seperti squishy yang mengeluarkan bau kimia luar biasa, terasa berminyak atau melekit, mudah koyak, atau mengalami kebocoran. Jika keadaan ini berlaku, penggunaan mainan wajar dihentikan serta-merta.

Sekiranya berlaku kecemasan di mana kandungan gel atau cecair terkeluar, jauhkannya daripada kanak-kanak dan bersihkan kawasan yang terkena bahan tersebut dengan segera. Jika bahan terkeluar itu tertelan atau menyebabkan gejala seperti muntah, pening, atau kerengsaan, dapatkan nasihat perubatan dengan kadar segera.

Di samping itu, ibu bapa dilarang memanaskan squishy atau memasukkannya ke dalam ketuhar gelombang mikro kerana haba tinggi boleh merosakkan struktur bahan sintetik tersebut serta membebaskan bahan berbahaya yang boleh menyebabkan kecederaan.

Langkah-langkah pencegahan dan pengawasan asas ini membuktikan bahawa keselamatan anak-anak dapat dicapai melalui pengurusan risiko yang bermaklumat tanpa perlu menimbulkan panik yang tidak wajar.

Squishy tidak semestinya berbahaya hanya kerana ia diperbuat daripada bahan sintetik. Namun, kelembutan, warna yang menarik dan harga yang murah bukanlah jaminan keselamatan. Apa yang lebih penting ialah kualiti bahan, proses pembuatan dan pematuhan kepada piawaian keselamatan yang ditetapkan.

Dengan memahami bagaimana risiko boleh berlaku, ibu bapa dapat membuat pilihan yang lebih bijak dan selamat supaya keseronokan bermain tidak mengabaikan keselamatan serta kesihatan anak-anak.