Bila hati mula menanggung beban

SESEORANG mungkin berasa sihat, bekerja seperti biasa dan tidak mengalami sebarang kesakitan. Namun tanpa disedari, lemak sedang terkumpul sedikit demi sedikit di dalam hatinya.

Inilah antara cabaran penyakit hati berlemak, ia boleh berlaku tanpa memberikan amaran yang jelas.

Pada peringkat awal, kebanyakan individu tidak mengalami gejala. Namun jika dibiarkan berterusan, pengumpulan lemak boleh mencetuskan keradangan, pembentukan parut pada hati atau fibrosis, seterusnya sirosis dan dalam keadaan tertentu meningkatkan risiko kegagalan serta kanser hati.

Mengapa lemak boleh terkumpul dalam hati? Hati ialah antara organ terpenting dalam tubuh. Ia membantu memproses nutrien, menyimpan tenaga, menghasilkan protein tertentu dan menyahtoksik pelbagai bahan.

Dalam keadaan normal, hati sememangnya mengandungi sedikit lemak. Masalah bermula apabila pengumpulan lemak menjadi berlebihan.

Secara umum, hati berlemak boleh dikaitkan dengan pengambilan alkohol berlebihan atau berlaku dalam kalangan individu yang tidak mengambil alkohol secara berlebihan. Bentuk kedua ini berkait rapat dengan masalah metabolik seperti obesiti, diabetes jenis 2, kolesterol dan trigliserida tinggi serta gaya hidup kurang aktif.

Corak kehidupan moden turut memainkan peranan. Makanan tinggi kalori dan lemak tepu, minuman bergula, makanan diproses serta kurang aktiviti fizikal mewujudkan keadaan yang memudahkan lebihan tenaga disimpan sebagai lemak.

Ia bukan sahaja terkumpul di bawah kulit atau di sekitar abdomen, tetapi juga boleh terkumpul di dalam hati. Individu yang mempunyai berat badan berlebihan, tekanan darah tinggi atau sindrom metabolik mempunyai risiko yang lebih tinggi.

Masalahnya, kita mungkin tidak berasa sakit. Ramai hanya mengetahui mereka mempunyai hati berlemak ketika menjalani pemeriksaan kesihatan, ujian darah atau ultrabunyi atas sebab lain.

Ada yang mengalami keletihan, mudah lesu atau rasa kurang selesa pada bahagian kanan atas abdomen. Namun tanda ini tidak khusus kepada hati berlemak dan mudah dianggap sebagai keletihan biasa.

Ujian darah seperti alanine aminotransferase (ALT) dan aspartate aminotransferase (AST) boleh membantu menilai keadaan hati, tetapi keputusan normal tidak semestinya bermaksud hati bebas daripada pengumpulan lemak.

Ultrabunyi pula sering digunakan untuk mengesan hati berlemak. Dalam keadaan tertentu, doktor mungkin mencadangkan pemeriksaan tambahan seperti FibroScan, MRI atau biopsi bagi menilai tahap fibrosis dan kerosakan hati.

Persoalan yang penting ialah: adakah hati berlemak benar-benar berbahaya?

Tidak semua individu dengan hati berlemak akan mengalami penyakit hati yang serius. Namun bagi sebahagian pesakit, pengumpulan lemak boleh disertai keradangan. Keradangan berpanjangan boleh menyebabkan fibrosis dan akhirnya sirosis.

Apabila kerosakan menjadi serius, fungsi hati boleh terjejas dan risiko kegagalan hati serta kanser hati meningkat. Penyakit hati berlemak juga berkait dengan peningkatan risiko penyakit jantung dan salur darah.

Justeru, hati berlemak tidak seharusnya dilihat sebagai sekadar “ada sedikit lemak dalam hati”.

Masih belum terlambat

Berita yang lebih melegakan ialah hati mempunyai keupayaan untuk pulih, khususnya apabila penyakit dikesan pada peringkat awal.

Pengurangan berat badan secara terkawal boleh membantu mengurangkan pengumpulan lemak dan keradangan hati. Artikel asal turut menekankan bahawa penurunan sekitar lima hingga 10 peratus berat badan boleh memberikan manfaat.

Ia tidak memerlukan perubahan ekstrem dalam sekelip mata. Mulakan dengan mengurangkan minuman bergula, makanan bergoreng dan makanan diproses. Lebihkan sayur-sayuran, buah-buahan, bijirin penuh, ikan dan sumber protein yang lebih sihat.

Aktiviti fizikal juga penting. Sasaran sekurang-kurangnya 150 minit seminggu boleh membantu meningkatkan sensitiviti insulin dan mengurangkan lemak dalam hati. Pada masa yang sama, diabetes, tekanan darah tinggi dan masalah kolesterol perlu dikawal dengan baik.

Mereka yang mempunyai obesiti, diabetes jenis 2, tekanan darah tinggi, kolesterol atau trigliserida tinggi wajar berbincang dengan doktor mengenai tahap risiko dan keperluan pemeriksaan.

Jangan menunggu sehingga muncul gejala kerana penyakit hati berlemak boleh berkembang secara senyap. Pemeriksaan awal memberikan peluang untuk bertindak sebelum kerosakan menjadi lebih sukar dipulihkan.

Hati bekerja setiap hari tanpa kita sedari. Kita mungkin tidak dapat merasakan apabila lemak mula terkumpul di dalamnya, tetapi kita boleh mengurangkan risikonya melalui pemakanan lebih baik, berat badan yang sihat, aktiviti fizikal dan pemeriksaan kesihatan yang bersesuaian.

Jangan tunggu hati menunjukkan tanda kerosakan sebelum kita mula menjaganya.