Jangan dibiarkan sakit sendi berpanjangan

APABILA sakit sendi tidak kunjung reda, ramai membayangkan pilihan yang sama iaitu ubat tahan sakit, fisioterapi, suntikan steroid atau akhirnya pembedahan. Namun, bagaimana jika sejumlah kecil bahan radioaktif boleh digunakan untuk merawat keradangan secara terus di dalam sendi?

Bunyinya mungkin membimbangkan. Hakikatnya, kaedah yang dikenali sebagai radiosynoviorthesis (RSO) atau radiosinovektomi telah digunakan dalam bidang perubatan nuklear selama beberapa dekad bagi pesakit tertentu yang mengalami keradangan sendi kronik. RSO bukan rawatan untuk semua jenis sakit sendi. Namun bagi pesakit yang sesuai, ia menawarkan satu pendekatan yang minimum invasif tanpa memerlukan pembedahan besar.

Untuk memahami RSO, kita perlu mengenali sinovium iaitu lapisan nipis pada bahagian dalam sendi. Dalam keadaan normal, sinovium menghasilkan cecair yang membantu sendi bergerak dengan lancar. Namun dalam keadaan tertentu seperti artritis reumatoid atau hemofilia yang menyebabkan pendarahan berulang ke dalam sendi, lapisan ini boleh menjadi tebal dan meradang.

Akibatnya, sendi menjadi sakit, panas, bengkak dan sukar digerakkan. Jika keradangan berpanjangan, tulang rawan dan struktur sendi juga boleh mengalami kerosakan. Di sinilah RSO boleh memainkan peranan.

Bagaimana bahan radioaktif merawat sendi?

Semasa prosedur, sejumlah kecil bahan radioaktif disuntik terus ke dalam ruang sendi oleh pasukan perubatan terlatih menggunakan teknik steril. Bahan tersebut memancarkan radiasi beta yang mempunyai jarak tindakan pendek. Matlamatnya adalah supaya kesan radiasi tertumpu kepada sinovium yang meradang, sekali gus membantu mengurangkan aktiviti keradangan dan ketebalan lapisan tersebut.

Jenis radioisotop yang dipilih bergantung antaranya kepada saiz sendi. Artikel asal menerangkan bahawa yttrium-90 lazimnya digunakan bagi sendi besar seperti lutut, manakala radioisotop lain boleh dipilih untuk sendi sederhana atau kecil.

Walaupun perkataan “radioaktif” mudah menimbulkan kebimbangan, prinsip RSO berbeza daripada gambaran pendedahan radiasi seluruh badan yang mungkin dibayangkan oleh masyarakat.

Bahan radioaktif diberikan terus ke dalam sendi dan rawatan direka supaya kesannya berlaku secara setempat. Prosedur pula dilaksanakan mengikut protokol keselamatan radiasi oleh pasukan perubatan nuklear yang terlatih.

Salah satu kelebihan RSO ialah prosedurnya minimum invasif. Pesakit tidak memerlukan pembedahan besar atau bius penuh dan kebanyakan prosedur boleh dilakukan sebagai rawatan harian. Selepas suntikan, pergerakan sendi yang dirawat biasanya perlu dihadkan selama sekitar 48 hingga 72 jam.

Ini penting untuk membantu bahan yang disuntik kekal di dalam sendi. Pesakit juga perlu memahami bahawa RSO bukan seperti ubat tahan sakit yang diambil dengan harapan mendapat kelegaan segera. Kesan rawatan boleh mengambil masa beberapa minggu dan mungkin terus bertambah baik dalam tempoh beberapa bulan.

Siapa yang sesuai?

Ini merupakan persoalan penting kerana RSO bukan rawatan untuk setiap pesakit yang mengalami sakit lutut atau sakit sendi. Ia boleh dipertimbangkan bagi pesakit tertentu yang masih mempunyai keradangan sinovium aktif walaupun telah menerima rawatan konvensional. Sebelum rawatan dicadangkan, doktor perlu menilai keadaan sendi, tahap keradangan, pemeriksaan klinikal dan pengimejan.

Dalam sesetengah keadaan, RSO berpotensi membantu mengurangkan keperluan suntikan steroid berulang atau menangguhkan keperluan pembedahan. Ini juga bermakna seseorang yang mengalami sakit lutut tidak seharusnya menganggap RSO secara automatik sebagai alternatif kepada pembedahan. Punca sakit sendi perlu dikenal pasti terlebih dahulu.

Berdasarkan artikel asal, kajian antarabangsa menunjukkan RSO boleh mengurangkan kesakitan, bengkak dan keradangan berulang dalam kalangan pesakit yang dipilih dengan sesuai. Dalam pesakit hemofilia, rawatan ini turut digunakan untuk mengurangkan episod pendarahan berulang ke dalam sendi.

Namun seperti prosedur perubatan lain, RSO bukan tanpa risiko. Antara kesan yang boleh berlaku ialah sakit atau bengkak sementara selepas suntikan dan kerengsaan pada sendi. Kebocoran bahan radioaktif keluar daripada ruang sendi pula merupakan komplikasi yang jarang berlaku. Justeru, prosedur perlu dilakukan oleh pasukan yang mempunyai kepakaran serta mengikut protokol yang ditetapkan.

Radiasi bukan hanya untuk mengesan penyakit

Ramai mengenali perubatan nuklear melalui pemeriksaan diagnostik atau rawatan penyakit tertentu, khususnya kanser. Namun bidang ini semakin berkembang ke arah terapi yang lebih disasarkan. RSO menunjukkan bagaimana radiasi boleh digunakan pada kawasan yang khusus bagi tujuan terapeutik tanpa memerlukan pembedahan kompleks.

Kesedaran mengenai rawatan ini masih rendah, khususnya di rantau Asia. Kerjasama antara pakar perubatan nuklear, reumatologi, ortopedik dan hematologi penting untuk mengenal pasti pesakit yang benar-benar sesuai. Bagi pesakit pula, mesejnya mudah: jangan biarkan perkataan “radioaktif” sahaja menentukan persepsi terhadap sesuatu rawatan.

Sebaliknya, tanyakan apakah manfaatnya, apakah risikonya dan adakah rawatan tersebut benar-benar sesuai dengan penyakit yang dialami. Bagi sesetengah pesakit dengan keradangan sendi kronik yang tidak memberikan tindak balas memuaskan terhadap rawatan sedia ada, RSO mungkin menjadi satu lagi pilihan yang boleh dibincangkan bersama doktor.

Kemajuan perubatan bukan semestinya bermaksud pembedahan yang lebih canggih. Kadangkala, kemajuan itu hadir dalam bentuk rawatan yang lebih tepat, lebih tertumpu dan kurang invasif.